રાષ્ટ્રીય ઊર્જા સંરક્ષણ દિવસ પર ભારતના રાષ્ટ્રપતિએ રાષ્ટ્રીય ઊર્જા સંરક્ષણ પુરસ્કારો પ્રદાન કર્યા

ભારતના રાષ્ટ્રપતિ, શ્રીમતી દ્રૌપદી મુર્મુએ આજે (14 ડિસેમ્બર, 2025) રાષ્ટ્રીય ઊર્જા સંરક્ષણ દિવસના અવસર પર નવી દિલ્હીમાં રાષ્ટ્રીય ઊર્જા સંરક્ષણ પુરસ્કારો 2025 અને ઊર્જા સંરક્ષણ પરની રાષ્ટ્રીય ચિત્ર સ્પર્ધાના ઇનામો પ્રદાન કર્યા.

સભાને સંબોધતા રાષ્ટ્રપતિએ જણાવ્યું હતું કે ઊર્જા સંરક્ષણ એ ઊર્જાનો સૌથી પર્યાવરણ-મૈત્રીપૂર્ણ અને વિશ્વસનીય સ્ત્રોત છે. ઊર્જા સંરક્ષણ માત્ર એક વિકલ્પ નથી, પરંતુ આજની સૌથી નિર્ણાયક જરૂરિયાત છે. તેમણે રેખાંકિત કર્યું કે ઊર્જા બચાવવાનો અર્થ માત્ર ઓછો ઉપયોગ કરવો નથી, પરંતુ ઊર્જાનો સમજદારીપૂર્વક, જવાબદારીપૂર્વક અને કાર્યક્ષમ રીતે ઉપયોગ કરવો છે. તેમણે કહ્યું કે જ્યારે આપણે બિનજરૂરી વિદ્યુત ઉપકરણોનો ઉપયોગ ટાળીએ છીએ, ઊર્જા-કાર્યક્ષમ ઉપકરણો અપનાવીએ છીએ, આપણા ઘરો અને કાર્યસ્થળોમાં કુદરતી પ્રકાશ અને વેન્ટિલેશનનો ઉપયોગ કરીએ છીએ, અથવા સૌર અને પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જા વિકલ્પો અપનાવીએ છીએ, ત્યારે આપણે માત્ર ઊર્જા બચાવીએ છીએ એટલું જ નહીં પરંતુ કાર્બન ઉત્સર્જન પણ ઘટાડીએ છીએ. સ્વચ્છ હવા અને સલામત જળ સ્ત્રોતો તેમજ સંતુલિત ઇકોસિસ્ટમ જાળવવા માટે પણ ઊર્જા સંરક્ષણ મહત્વપૂર્ણ છે. તેમણે જણાવ્યું કે આપણે ઊર્જાનો જે એકમ બચાવીશું તે પ્રકૃતિ પ્રત્યેની આપણી જવાબદારી અને ભાવિ પેઢીઓ પ્રત્યેની આપણી સંવેદનશીલતાનું પ્રતીક હશે.

રાષ્ટ્રપતિએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે જો યુવાનો અને બાળકો ઊર્જા સંરક્ષણ વિશે જાગૃત હોય અને આ દિશામાં પ્રયત્નો કરે, તો આ ક્ષેત્રમાં લક્ષ્યો હાંસલ કરી શકાય છે અને દેશનો ટકાઉ વિકાસ સુનિશ્ચિત કરી શકાય છે.

રાષ્ટ્રપતિએ જણાવ્યું કે પોષણક્ષમ અને સ્વચ્છ ઊર્જાની ઉપલબ્ધતા સમુદાયોને સશક્ત બનાવે છે. તે સ્થાનિક અર્થતંત્રને ઉત્તેજિત કરે છે અને નવી વિકાસની તકોનું નિર્માણ કરે છે. તેથી, ગ્રીન એનર્જી માત્ર વીજળીના ઉત્પાદન સુધી મર્યાદિત નથી; તે સશક્તિકરણ અને સમાવેશી વિકાસનું એક શક્તિશાળી માધ્યમ છે.

રાષ્ટ્રપતિએ નોંધ્યું કે પ્રધાનમંત્રી સૂર્ય ઘર મફત બિજલી યોજના અને નેશનલ ગ્રીન હાઇડ્રોજન મિશન જેવી પહેલો અશ્મિભૂત ઇંધણ પરનું નિર્ભરતા ઘટાડી રહી છે, જેનાથી તેમને આનંદ થયો. સરકાર પુનઃપ્રાપ્ય વપરાશની જવાબદારી (Renewable Consumption Obligation) અને પ્રોડક્શન લિંક્ડ ઇન્સેન્ટિવ યોજનાઓ દ્વારા પણ પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જા અપનાવવા અને ઊર્જા કાર્યક્ષમતાને પ્રોત્સાહન આપી રહી છે. તેમણે નોંધ્યું કે 2023-24 માં ભારતના ઊર્જા કાર્યક્ષમતાના પ્રયાસોના પરિણામે 53.60 મિલિયન ટન ઓઇલ સમકક્ષ ઊર્જાની બચત થઈ છે. તેમણે કહ્યું કે આ પ્રયાસો વાર્ષિક ધોરણે નોંધપાત્ર આર્થિક બચત તરફ દોરી રહ્યા છે અને તેના પરિણામે $\text{CO}_2$ ઉત્સર્જનમાં પણ નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો છે.

રાષ્ટ્રપતિએ જણાવ્યું કે ભારતના ઊર્જા સંક્રમણની સફળતા માટે દરેક ક્ષેત્ર અને નાગરિકની ભાગીદારી જરૂરી છે. તમામ ક્ષેત્રોમાં ઊર્જા કાર્યક્ષમતા લાવવા માટે વર્તણૂકલક્ષી પરિવર્તન નિર્ણાયક છે. પ્રકૃતિ સાથે સુમેળમાં સંતુલિત જીવનશૈલી અપનાવવાની સભાનતા ભારતની સાંસ્કૃતિક પરંપરા માટે મૂળભૂત છે – આ જ ભાવના આપણા વિશ્વ માટેના સંદેશનો આધાર બનાવે છે, “પર્યાવરણ માટે જીવનશૈલી – LiFE.” તેમણે ઊર્જા સંરક્ષણના ક્ષેત્રમાં કાર્યરત તમામ હિસ્સેદારોની પ્રશંસા કરી અને કહ્યું કે તેમનું યોગદાન આવનારી પેઢીઓ માટે સ્વસ્થ અને ઉજ્જવળ ભવિષ્ય સુનિશ્ચિત કરશે. તેમણે વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો કે સામૂહિક જવાબદારી, ભાગીદારી અને જાહેર સહભાગિતાની ભાવના સાથે, ભારત ઊર્જા સંરક્ષણમાં અગ્રણી ભૂમિકા ભજવવાનું ચાલુ રાખશે અને હરિયાળા ભવિષ્ય તરફના તેના લક્ષ્યોને હાંસલ કરશે.