Matribhumi Samachar Gujarati
ભારતના બંધારણની કલમ 280ની કલમ (1) અનુસાર ભારતના માનનીય રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા 16મા નાણાપંચની રચના કરવામાં આવી હતી. ડૉ. અરવિંદ પનગઢીયાની અધ્યક્ષતામાં આયોગે આજે (17 નવેમ્બર 2025) ભારતના માનનીય રાષ્ટ્રપતિને પોતાનો અહેવાલ સુપરત કર્યો હતો. આયોગના સભ્યો, શ્રીમતી એની જ્યોર્જ મેથ્યુ, ડૉ. મનોજ પાંડા, શ્રી ટી. રવિશંકર અને ડૉ. સૌમ્યા કાંતિ ઘોષ, અને આયોગના સચિવ, શ્રી ઋત્વિક પાંડે, અધ્યક્ષ સાથે હતા. ત્યારબાદ આયોગે આજે માનનીય પ્રધાનમંત્રી અને માનનીય નાણામંત્રીને પોતાના અહેવાલની એક નકલ સુપરત કરી હતી
સંદર્ભની શરતો (TOR) મુજબ, કમિશનને 1 એપ્રિલ, 2026 થી શરૂ થતાં પાંચ વર્ષના સમયગાળાને આવરી લેતા તેના અહેવાલ રજૂ કરવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો હતો, જેમાં કેન્દ્ર અને રાજ્યો વચ્ચે કરમાંથી થતી ચોખ્ખી આવકના વિતરણ, તેમજ રાજ્યો વચ્ચે આવી આવકના સંબંધિત હિસ્સાની ફાળવણી, રાજ્યોને અનુદાન સહાય, આપત્તિ વ્યવસ્થાપન પહેલોને ભંડોળ પૂરું પાડવા માટેની વ્યવસ્થાઓની સમીક્ષા વગેરે અંગે ભલામણો કરવામાં આવી હતી.
તે મુજબ, તેના કાર્યકાળ દરમિયાન, કમિશને સંઘ અને રાજ્યોના નાણાકીય બાબતોનું વિગતવાર વિશ્લેષણ કર્યું હતું અને કેન્દ્ર, રાજ્ય સરકારો, વિવિધ સ્તરે સ્થાનિક સરકારો, અગાઉના નાણાં પંચોના અધ્યક્ષો અને સભ્યો, પ્રખ્યાત શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ, બહુપક્ષીય સંસ્થાઓ, કમિશનની સલાહકાર પરિષદ અને અન્ય ક્ષેત્રોના નિષ્ણાતો સાથે વ્યાપક પરામર્શ કર્યા પછી અહેવાલ તૈયાર કર્યો હતો. આ અહેવાલ બે ખંડમાં તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે, જેમાં ખંડ I માં સંદર્ભની શરતો અનુસાર ભલામણો છે અને ખંડ II માં પરિશિષ્ટો છે.
કલમ 281 હેઠળ કેન્દ્રીય નાણામંત્રી દ્વારા સંસદમાં રજૂ કર્યા પછી આ અહેવાલ જાહેર ક્ષેત્રમાં ઉપલબ્ધ થશે.
