ઉપરાષ્ટ્રપતિએ ડૉ. આંબેડકર ઇન્ટરનેશનલ સેન્ટર, નવી દિલ્હી ખાતે બીજું ડૉ. આંબેડકર મેમોરિયલ લેક્ચર આપ્યું

ભારતના ઉપરાષ્ટ્રપતિ શ્રી સી. પી. રાધાકૃષ્ણને આજે ડૉ. આંબેડકર ઇન્ટરનેશનલ સેન્ટર ખાતે “રાષ્ટ્ર નિર્માતા તરીકે ડૉ. આંબેડકર: વિકસિત ભારત તરફના માર્ગો” વિષય પર બીજું ડૉ. આંબેડકર મેમોરિયલ લેક્ચર આપ્યું હતું. અગાઉ, તેમણે ભારત રત્ન ડૉ. ભીમરાવ રામજી આંબેડકરની જન્મજયંતિ નિમિત્તે સેન્ટર ખાતે તેમને પુષ્પાંજલિ અર્પણ કરી હતી.

 

 

ડૉ. આંબેડકર જયંતિ તેમજ તમિલ નવા વર્ષ અને વૈશાખી જેવા તહેવારોની શુભેચ્છાઓ પાઠવતા, ઉપરાષ્ટ્રપતિએ કહ્યું કે આ અવસર ભારતની સમૃદ્ધ સાંસ્કૃતિક વિવિધતા અને એકતાને પ્રતિબિંબિત કરે છે. તેમણે ડૉ. આંબેડકરને આધુનિક ભારતના મહાન શિલ્પીઓમાંના એક અને સાચા રાષ્ટ્ર નિર્માતા તરીકે વર્ણવ્યા હતા જેમના યોગદાન પ્રજાસત્તાકને માર્ગદર્શન આપવાનું ચાલુ રાખે છે.

 

લેક્ચર શ્રેણીના આયોજન માટે સામાજિક ન્યાય અને સશક્તિકરણ મંત્રાલયની પ્રશંસા કરતા, ઉપરાષ્ટ્રપતિએ નોંધ્યું કે આવી પહેલો યુવા પેઢીઓને લોકશાહી આદર્શો અને બંધારણીય મૂલ્યો જાળવી રાખવા માટે પ્રેરણા આપશે. તેમણે કહ્યું કે આ લેક્ચર રાષ્ટ્રના નૈતિક અને બૌદ્ધિક પાયા સાથે ફરીથી જોડાવાની તક પૂરી પાડે છે.

 

ડૉ. આંબેડકરની જીવન સફર પર પ્રકાશ પાડતા, ઉપરાષ્ટ્રપતિએ કહ્યું કે પુષ્કળ મુશ્કેલીઓ છતાં, તેમણે દ્રઢતા, વિદ્વતા અને ન્યાય પ્રત્યેની પ્રતિબદ્ધતા દ્વારા પડકારોને તકોમાં પરિવર્તિત કર્યા. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે ડૉ. આંબેડકર દ્રઢપણે માનતા હતા કે શિક્ષણ સામાજિક પરિવર્તનની ચાવી છે, અને જણાવ્યું કે સાચી આઝાદી શિક્ષણથી શરૂ થાય છે.

 

ઉપરાષ્ટ્રપતિએ ડૉ. આંબેડકરની બૌદ્ધિક તેજસ્વીતા પર ભાર મૂક્યો હતો, તેમના મહત્વના કાર્ય “ધ પ્રોબ્લેમ ઓફ ધ રૂપી” (The Problem of the Rupee) અને વસાહતી આર્થિક નીતિઓ સામે સવાલ ઉઠાવવાની તેમની હિંમતની નોંધ લીધી હતી. તેમણે ટિપ્પણી કરી કે ડૉ. આંબેડકરે પ્રદર્શિત કર્યું કે કેવી રીતે જ્ઞાન અને ડહાપણ સૌથી શક્તિશાળી પ્રણાલીઓને પણ પડકારી શકે છે.

 

બંધારણના ઘડતરમાં ડૉ. આંબેડકરની મહત્વની ભૂમિકાનો ઉલ્લેખ કરતા, ઉપરાષ્ટ્રપતિએ કહ્યું કે વિસ્તૃત વિચાર-વિમર્શમાં તેમના નેતૃત્વ દ્વારા, તેમણે ન્યાય, સ્વતંત્રતા, સમાનતા અને બંધુત્વમાં મૂળ ધરાવતા સર્વસમાવેશક ભારતનો પાયો નાખ્યો. તેમણે ભારતના બંધારણને વિશ્વના સૌથી વ્યાપક લોકશાહી ચાર્ટર્સમાંના એક તરીકે વર્ણવ્યું.

 

બંધારણીય નૈતિકતાના મહત્વ પર ભાર મૂકતા, ઉપરાષ્ટ્રપતિએ રાજ્યસભાના અધ્યક્ષ તરીકેની તેમની ભૂમિકા પર પ્રતિબિંબ પાડતા કહ્યું કે લોકશાહી સંસ્થાઓ સંવાદ, ચર્ચા અને રચનાત્મક વિચાર-વિમર્શ દ્વારા કાર્યરત હોવી જોઈએ. તેમણે નોંધ્યું હતું કે સંસદીય વિમર્શ વિક્ષેપને બદલે નિર્ણયો તરફ દોરી જવો જોઈએ, અને માહિતગાર તથા આદરણીય જોડાણની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો.

 

ઉપરાષ્ટ્રપતિએ રાજકીય લોકશાહીની સાથે સામાજિક અને આર્થિક લોકશાહીના ડૉ. આંબેડકરના વિઝન પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો. તેમણે પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વમાં તાજેતરના વર્ષોમાં સર્વસમાવેશક વિકાસ, નાણાકીય સશક્તિકરણ અને અલ્પવિકસિત પ્રદેશોના ઉત્થાન માટે હાથ ધરવામાં આવેલી વિવિધ પહેલોનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો અને નોંધ્યું હતું કે આવા પ્રયાસો ડૉ. આંબેડકરના આદર્શોને અનુરૂપ છે.

 

તેમણે લિંગ સમાનતા પર ડૉ. આંબેડકરના પ્રગતિશીલ વિઝન પર પણ ભાર મૂક્યો હતો, અને સામાજિક પ્રગતિના માપદંડ તરીકે મહિલા સશક્તિકરણ પરના તેમના ભારને યાદ કર્યો હતો. તેમણે વિવિધ ક્ષેત્રોમાં મહિલાઓની વધતી જતી ભાગીદારી અને સિદ્ધિઓ તથા મહિલા સંચાલિત વિકાસને ટેકો આપતી સરકારની પહેલો પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો.

 

ઉપરાષ્ટ્રપતિએ જણાવ્યું હતું કે 2047 સુધીમાં વિકસિત ભારતના નિર્માણની આકાંક્ષા માટે બંધારણીય મૂલ્યો દ્વારા માર્ગદર્શિત સામૂહિક પ્રયાસની જરૂર છે. તેમણે કહ્યું કે વિકસિત ભારત સર્વસમાવેશક, સમાન, નવીન અને લોકશાહી સિદ્ધાંતોમાં મૂળ ધરાવતું હોવું જોઈએ.

 

ડૉ. આંબેડકરના જીવન સાથે જોડાયેલા પંચ-તીર્થના વિકાસ પર પ્રકાશ પાડતા, ઉપરાષ્ટ્રપતિએ કહ્યું કે આ સ્થળો ભવિષ્યની પેઢીઓ માટે પ્રેરણાના અવિરત સ્ત્રોત તરીકે કામ કરે છે. તેમણે નાગરિકોને ન્યાયી અને સર્વસમાવેશક સમાજ બનાવવા માટે સાથે મળીને કામ કરવા આહવાન કર્યું હતું, જે ડૉ. આંબેડકરને સાચી શ્રદ્ધાંજલિ હશે.

 

આ પ્રસંગે કેન્દ્રીય સામાજિક ન્યાય અને સશક્તિકરણ મંત્રી શ્રી વીરેન્દ્ર કુમાર, સામાજિક ન્યાય અને સશક્તિકરણ વિભાગના સચિવ શ્રી સુધાંશ પંત, વિદ્વાનો, મહાનુભાવો અને પ્રતિષ્ઠિત મહેમાનો ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.