Matribhumi Samachar Gujarati
ભારત અને બ્રાઝિલ વચ્ચેના આર્થિક અને વ્યૂહાત્મક સંબંધો એક નવા શિખરે પહોંચી રહ્યા છે. તાજેતરમાં બ્રાઝિલની રાજધાની બ્રાઝિલિયા ખાતે ભારત-બ્રાઝિલ ટ્રેડ મોનિટરિંગ મિકેનિઝમ (TMM)ની 8મી બેઠક યોજાઈ હતી. માનનીય પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદી અને બ્રાઝિલના રાષ્ટ્રપતિ શ્રી લુઇઝ ઇનાસિયો લુલા ડા સિલ્વા દ્વારા નિર્ધારિત રાજકીય દ્રષ્ટિકોણના આધારે આ બેઠક યોજાઈ હતી, જે બંને દેશો વચ્ચેના સંસ્થાકીય માળખા અને આર્થિક સંબંધોને વધુ સુદ્રઢ કરવાનો સંકલ્પ દર્શાવે છે.
આ બેઠકની સહ-અધ્યક્ષતા ભારત તરફથી વાણિજ્ય મંત્રાલયના વાણિજ્ય સચિવ શ્રી રાજેશ અગ્રવાલ અને બ્રાઝિલના ડેવલપમેન્ટ, ઈન્ડસ્ટ્રી, કોમર્સ એન્ડ સર્વિસીસ મંત્રાલય (MDIC) ના વિદેશી વેપાર સચિવ સુશ્રી તાતિયાના લાસેર્ડા પ્રાઝેરેસે કરી હતી.
2030 સુધીમાં USD 30 બિલિયન દ્વિપક્ષીય વેપારનો રોડમેપ
ભારત અને બ્રાઝિલ વચ્ચેનો દ્વિપક્ષીય વેપાર સતત વધી રહ્યો છે અને વર્ષ 2025–26માં તે USD 15.07 બિલિયન સુધી પહોંચી ગયો છે. બંને અર્થતંત્રો વચ્ચેની સહાયક પૂરકતાઓને ધ્યાનમાં રાખીને, બંને દેશોએ 2030 સુધીમાં દ્વિપક્ષીય વેપારને બમણો કરીને USD 30 બિલિયન સુધી પહોંચાડવાનો સહિયારો સંકલ્પ વ્યક્ત કર્યો છે.
આ લક્ષ્યાંકને હાંસલ કરવા માટે નીચે મુજબના પ્રાથમિકતા ક્ષેત્રો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવશે:
-
ફાર્માસ્યુટિકલ્સ અને હેલ્થકેર
-
રસાયણો (Chemicals)
-
એન્જિનિયરિંગ સામાન (Engineering Goods)
-
મશીનરી અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર
આ ઉપરાંત, વાણિજ્ય સચિવે બ્રાઝિલના મંત્રી શ્રી માર્સિયો એલિયાસ રોઝા સાથે પણ દ્વિપક્ષીય રોકાણ અને વ્યાપારી સંબંધોને વધુ ગાઢ બનાવવા અંગે ઉચ્ચ સ્તરીય ચર્ચા કરી હતી.
ભારત-MERCOSUR પ્રિફરેન્શિયલ ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટ (PTA) નું વિસ્તરણ
બેઠક દરમિયાન, ભારત-MERCOSUR ટર્મ્સ ઓફ રેફરન્સ (TOR) પર થયેલી પ્રગતિની સમીક્ષા કરવામાં આવી હતી. MERCOSUR સાથે ભારતનો દ્વિપક્ષીય વેપાર વર્ષ 2025માં USD 20.84 બિલિયન નોંધાયો હતો. પ્રિફરેન્શિયલ ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટના વિસ્તરણ અને આધુનિકીકરણ દ્વારા દ્વિપક્ષીય વેપારમાં નવી તકો ઊભી થશે, જેના માટે TOR ને વહેલી તકે આખરી ઓપ આપવા કટિબદ્ધતા દર્શાવાઈ હતી.
ફાર્માસ્યુટિકલ અને કૃષિ ક્ષેત્રે મહત્વની સિદ્ધિઓ
૧. ફાર્માસ્યુટિકલ પ્રોડક્ટ્સ માટે બજાર પહોંચ
ભારતીય ફાર્માસ્યુટિકલ પ્રોડક્ટ્સ માટે બ્રાઝિલના બજારમાં પહોંચ વધુ સુગમ બનાવવા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો. ફેબ્રુઆરી 2026માં હસ્તાક્ષર કરાયેલ CDSCO-ANVISA MoU હેલ્થકેર અને ફાર્માસ્યુટિકલ્સ ક્ષેત્રે એક મજબૂત આધાર પૂરો પાડે છે. ભારત બ્રાઝિલના નાગરિકોને સસ્તી અને ગુણવત્તાયુક્ત દવાઓ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં મહત્વપૂર્ણ યોગદાન આપી શકે છે.
૨. કૃષિ અને ટ્રેડ ફેસિલિટેશન (Trade Facilitation)
-
ફાઇટોસેનિટરી વિનંતીઓ: કૃષિ ક્ષેત્રે બંને દેશોએ સમયબદ્ધ રીતે પરસ્પર બજાર પહોંચ માટેની ટેકનિકલ પ્રક્રિયાઓ આગળ ધપાવી છે.
-
ડિજિટલ સર્ટિફિકેશન: ‘ઇલેક્ટ્રોનિક સર્ટિફિકેટ્સ ઓફ ઓરિજિન’ (Electronic Certificates of Origin) ની પરસ્પર માન્યતા પર સકારાત્મક પ્રગતિ થઈ છે.
-
MSMEs અને હસ્તકળા: MSME ક્ષેત્ર અને સાહસિકતામાં સહયોગથી બિઝનેસ-ટુ-બિઝનેસ (B2B) સંબંધો વધુ મજબૂત બનશે.
બહુપક્ષીય મંચો પર સંકલન અને બિઝનેસ રિસેપ્શન
બંને દેશોએ BRICS, G20 અને WTO જેવા વૈશ્વિક મંચો પર મુક્ત, સમાવેશી અને વિકાસ-લક્ષી બહુપક્ષીય પ્રણાલીના સમર્થન માટે તેમના સંકલનનો પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો. બ્રાઝિલે ભારતની BRICS અધ્યક્ષતા દરમિયાન શરુ કરાયેલ BRICS સ્ટાર્ટઅપ નોલેજ હબ અને BRICS બિઝનેસ ઇન્ક્યુબેટર જેવી પહેલોની પ્રશંસા કરી હતી.
દ્વિપક્ષીય જોડાણના ભાગરૂપે બ્રાઝિલિયા ખાતે એક ઉચ્ચ સ્તરીય બિઝનેસ રિસેપ્શન યોજાયું હતું, જેમાં ૨૫થી વધુ ભારતીય ઉદ્યોગો (જેમ કે કિરલોસ્કર ગ્રુપ, UPL, આદિત્ય બિરલા ગ્રુપ) ના પ્રતિનિધિઓએ ભાગ લીધો હતો. આ બેઠકમાં નિર્ણાયક ખનિજો (Critical Minerals), પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જા, લોજિસ્ટિક્સ અને એડવાન્સ્ડ મેન્યુફેક્ચરિંગ જેવા ક્ષેત્રોમાં નવી તકો શોધવામાં આવી હતી. નવી દિલ્હી ખાતે ApexBrasil કાર્યાલયની સ્થાપનાથી ભારતમાં બ્રાઝિલના રોકાણ પ્રવાહને વધુ વેગ મળશે.
સંગઠિત વિગતો (At a Glance Table)
| વિગત / કી-ઇન્ડિકેટર | સ્થિતિ / લક્ષ્યાંક |
| બેઠકનું નામ | ભારત-બ્રાઝિલ TMM (Trade Monitoring Mechanism) ની 8મી બેઠક |
| સ્થળ | બ્રાઝિલિયા, બ્રાઝિલ |
| વર્તમાન દ્વિપક્ષીય વેપાર (2025–26) | USD 15.07 બિલિયન |
| આગામી વેપાર લક્ષ્યાંક (2030) | USD 30 બિલિયન |
| ભારત-MERCOSUR વેપાર (2025) | USD 20.84 બિલિયન |
| મહત્વપૂર્ણ કરાર (હેલ્થકેર) | CDSCO-ANVISA MoU (ફેબ્રુઆરી 2026) |
-
સંબંધિત લિંક: ભારત અને બ્રાઝિલ વચ્ચેના વ્યૂહાત્મક સંબંધો અંગે વધુ વાંચવા માટે મુલાકાત લો: બ્રાઝિલના રાષ્ટ્રપતિ સાથે સંયુક્ત પ્રેસ નિવેદન – માતૃભૂમિ સમાચાર
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQ)
૧. TMM ની 8મી બેઠક ક્યાં અને કોની સહ-અધ્યક્ષતામાં યોજાઈ હતી?
આ બેઠક બ્રાઝિલિયા (બ્રાઝિલ) ખાતે યોજાઈ હતી. તેની સહ-અધ્યક્ષતા ભારતના વાણિજ્ય સચિવ શ્રી રાજેશ અગ્રવાલ અને બ્રાઝિલના વિદેશી વેપાર સચિવ સુશ્રી તાતિયાના લાસેર્ડા પ્રાઝેરેસે કરી હતી.
૨. ભારત અને બ્રાઝિલ વચ્ચે વેપાર વધારવાનો શું લક્ષ્યાંક રાખવામાં આવ્યો છે?
બંને દેશોએ 2025–26 ના USD 15.07 બિલિયનના દ્વિપક્ષીય વેપારને વધારીને વર્ષ 2030 સુધીમાં USD 30 બિલિયન સુધી પહોંચાડવાનો સંયુક્ત લક્ષ્યાંક રાખ્યો છે.
૩. CDSCO-ANVISA MoU ની ફાર્માસ્યુટિકલ ક્ષેત્રે શું ભૂમિકા છે?
ફેબ્રુઆરી 2026 માં થયેલ આ MoU ભારતીય ગુણવત્તાયુક્ત અને સસ્તી દવાઓ માટે બ્રાઝિલના બજારમાં પહોંચ સરળ બનાવે છે અને નિયામક માર્ગોને સુગમ બનાવે છે.
૪. ApexBrasil કાર્યાલય ક્યાં સ્થાપિત કરવામાં આવ્યું છે?
નવી દિલ્હી ખાતે ApexBrasil કાર્યાલયની સ્થાપના કરવામાં આવી છે, જે બંને દેશો વચ્ચે B2B સંબંધો અને રોકાણ પ્રવાહને વેગ આપશે.
અસ્વીકરણ (Disclaimer)
આ લેખ સત્તાવાર સરકારી પ્રેસ રિલીઝ અને ઉપલબ્ધ માહિતીના આધારે સામાન્ય જાણકારી અને સમાચાર હેતુથી તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે.
