ઉત્તર પ્રદેશના લખનૌ સ્થિત બાબાસાહેબ ભીમરાવ આંબેડકર યુનિવર્સિટી (BBAU) ના પદવીદાન સમારોહમાં વિદ્યાર્થીઓને સંબોધિત કરતી વખતે દેશના રક્ષા મંત્રી શ્રી રાજનાથ સિંહે ડૉ. બી.આર. આંબેડકરના વિચારો અને રાષ્ટ્ર નિર્માણમાં બંધારણીય મૂલ્યોના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો.
ડૉ. આંબેડકરનો મંત્ર અને “અરાજકતાનું વ્યાકરણ”
રક્ષા મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે, ડૉ. બી.આર. આંબેડકરનો ‘શિક્ષિત બનો, જાગૃત બનો અને સંગઠિત બનો’ નો મંત્ર માત્ર એક સૂત્ર નથી, પરંતુ જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરીને હિંસાના બદલે બંધારણીય માધ્યમો દ્વારા અન્યાય સામે સવાલ ઉઠાવવાનો અને લોકશાહી પદ્ધતિઓથી પરિવર્તન લાવવાનો માર્ગ દર્શાવે છે.
આંબેડકરે બંધારણ સભાના પોતાના અંતિમ ભાષણમાં સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે સામાજિક અને આર્થિક ઉદ્દેશ્યો બંધારણીય માધ્યમો દ્વારા જ પ્રાપ્ત કરવા જોઈએ. જ્યારે દેશમાં લોકશાહી અને બંધારણીય માર્ગો ઉપલબ્ધ હોય, ત્યારે હિંસા કે અરાજકતાનો આશરો લેવો વાજબી નથી. તેમણે ગેરબંધારણીય પદ્ધતિઓને “અરાજકતાનું વ્યાકરણ” ગણાવી તેનો ત્યાગ કરવાનો અનુરોધ કર્યો હતો.
સર્વગ્રાહી શિક્ષણ અને ‘ટીમ ઇન્ડિયા’નો સંકલ્પ
શ્રી રાજનાથ સિંહે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે શિક્ષણનું મુખ્ય કામ માત્ર વ્યાવસાયિક કૌશલ્ય આપવાનું નથી, પરંતુ વ્યક્તિમાં નૈતિક મૂલ્યો, સંવેદનશીલતા અને સામાજિક જવાબદારી કેળવવાનું છે. સ્વામી વિવેકાનંદના વિઝનનો ઉલ્લેખ કરતા તેમણે યુવાનોને માત્ર નોકરી શોધવાને બદલે નોકરીદાતા અને સમસ્યા નિવારક બનવા હાકલ કરી હતી.
તેમણે ઉમેર્યું કે ‘વિકસિત ભારત 2047’ ના સપનાને સાકાર કરવા માટે દરેક વિદ્યાર્થીએ ‘ટીમ ઇન્ડિયા’ના ભાગ તરીકે સામૂહિક પ્રયાસો કરવા પડશે.
ભારતની વૈશ્વિક છાપ અને સ્પેસ ટેકનોલોજી
છેલ્લા એક દાયકામાં દેશમાં સંશોધન, ઇનોવેશન અને ટેકનોલોજીના ક્ષેત્રમાં થયેલા પરિવર્તનોનો ઉલ્લેખ કરતા રક્ષા મંત્રીએ નીચે મુજબના મહત્વના મુદ્દાઓ રેખાંકિત કર્યા:
-
આત્મનિર્ભર ભારત: સેમિકન્ડક્ટર મેન્યુફેક્ચરિંગ, ડિજિટલ પબ્લિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને મેન્યુફેક્ચરિંગ ક્ષેત્રને મજબૂત કરી પડકારોને તકોમાં બદલવામાં આવ્યા છે.
-
ગ્લોબલ ઇનોવેશન પાવરહાઉસ: ભારત વિશ્વની ત્રીજી સૌથી મોટી સ્ટાર્ટ-અપ ઇકોસિસ્ટમ તરીકે ઉભરી આવ્યું છે.
-
અંતરિક્ષ ક્ષેત્રે હરણફાળ: ભારત હવે મર્યાદિત સંસાધનોથી આગળ વધીને માનવસહિત અંતરિક્ષ ઉડાન અને પોતાના ભારતીય અંતરિક્ષ મથકની દિશામાં આગળ વધી રહ્યું છે.
તેમણે ઉમેર્યું હતું કે આર્થિક શક્તિ રાષ્ટ્રને સમૃદ્ધ બનાવે છે, પરંતુ સાંસ્કૃતિક આત્મવિશ્વાસ તેને મહાન બનાવે છે. આજે ભારત પોતાની સંસ્કૃતિ, સભ્યતા અને ક્ષમતાના બળે વિશ્વમંચ પર એક પ્રભાવશાળી રાષ્ટ્ર તરીકે ઉભરી રહ્યું છે.
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQs)
પ્રશ્ન ૧: રક્ષા મંત્રી રાજનાથ સિંહે ડૉ. આંબેડકરના કયા મંત્રનો ઉલ્લેખ કર્યો?
ઉત્તર: તેમણે ડૉ. આંબેડકરના ‘શિક્ષિત બનો, જાગૃત બનો અને સંગઠિત બનો’ ના મંત્રનો ઉલ્લેખ કરી બંધારણીય માર્ગે સામાજિક પરિવર્તન લાવવા પર ભાર મૂક્યો.
પ્રશ્ન ૨: “અરાજકતાનું વ્યાકરણ” (Grammar of Anarchy) એટલે શું?
ઉત્તર: જ્યારે લોકશાહી અને બંધારણીય માર્ગો ઉપલબ્ધ હોય ત્યારે હિંસા, અરાજકતા કે ગેરબંધારણીય પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કરવો તેને બાબાસાહેબે “અરાજકતાનું વ્યાકરણ” કહ્યું હતું.
પ્રશ્ન ૩: વિકસિત ભારતનું લક્ષ્ય કયા વર્ષ સુધીનું રાખવામાં આવ્યું છે?
ઉત્તર: વર્ષ 2047 સુધીમાં ભારતને વિકસિત રાષ્ટ્ર બનાવવાનું લક્ષ્ય રાખવામાં આવ્યું છે.
અસ્વીકરણ (Disclaimer)
આ લેખ 29 ઓગસ્ટ, 2026 ના રોજ લખનૌ ખાતે આયોજિત પદવીદાન સમારોહ દરમિયાન રક્ષા મંત્રી શ્રી રાજનાથ સિંહ દ્વારા આપવામાં આવેલા સંબોધન અને રજૂ કરાયેલા અધિકૃત ન્યૂઝ રિપોર્ટ પર આધારિત છે. લેખનો હેતુ શૈક્ષણિક અને માહિતીપ્રદ જાગરૂકતા ફેલાવવાનો છે.
સંબંધિત લિંક્સ અને વધુ સમાચાર માટે મુલાકાત લો:
Matribhumi Samachar Gujarati

