Matribhumi Samachar Gujarati
ભારત અને ચિલી વચ્ચે દ્વિપક્ષીય આર્થિક અને વેપારી સંબંધોને નવી ઊંચાઈઓ પર લઈ જવા માટે વ્યાપક આર્થિક ભાગીદારી કરાર (Comprehensive Economic Partnership Agreement – CEPA) પર વાટાઘાટો ઝડપી બનાવવામાં આવી છે. આ જ કડીમાં ૨૬ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ના રોજ સેન્ટિયાગો (ચિલી) ખાતે એક મહત્વપૂર્ણ ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠક યોજાઈ હતી.
આ બેઠકમાં ભારત તરફથી વાણિજ્ય સચિવ શ્રી રાજેશ અગ્રવાલે અને ચિલીના પ્રજાસત્તાકના આંતરરાષ્ટ્રીય આર્થિક સંબંધોના વાઇસ-મિનિસ્ટર સુશ્રી પૌલા એસ્તેવેઝ વેઇનસ્ટેઇને દ્વિપક્ષીય વેપાર માળખાને વધુ મજબૂત કરવા માટે વિચાર-વિમર્શ કર્યો હતો.
ગ્લોબલ સાઉથની વહેંચાયેલી ઓળખ અને વ્યાપારી લક્ષ્યાંકો
બેઠક દરમિયાન ભારતે મુક્તતા, સતત જોડાણ અને સંતુલિત અભિગમ પ્રત્યેની પોતાની કટિબદ્ધતા દોહરાવી હતી. બંને દેશો ‘ગ્લોબલ સાઉથ’ (Global South)ના મહત્વના સભ્યો હોવાથી તેમની વહેંચાયેલી ઓળખ અને સમાન વ્યૂહાત્મક દ્રષ્ટિકોણ દ્વિપક્ષીય સહયોગ માટે એક ભરોસાપાત્ર પાયો પૂરો પાડે છે.
બંને દેશોનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય વાટાઘાટોને માત્ર કાગળ પર સીમિત ન રાખતાં, બંને પક્ષોના વ્યવસાયો અને નાગરિકો માટે નક્કર તેમજ વ્યાપારી રીતે લાભદાયી તકો ઊભી કરવાનો છે.
મહત્વના ક્ષેત્રો અને આર્થિક સહયોગની સંભાવનાઓ
ભારતીય વાણિજ્ય સચિવે વાટાઘાટો દરમિયાન નીચે દર્શાવેલા ક્ષેત્રોમાં વ્યાપક ભાગીદારીની ક્ષમતા પર ભાર મૂક્યો હતો:
-
આરોગ્યસંભાળ અને ફાર્માસ્યુટિકલ્સ (Healthcare & Pharmaceuticals): ભારતીય જેનરિક દવાઓ અને હેલ્થકેર પ્રોડક્ટ્સ માટે ચિલીનું બજાર મહત્વપૂર્ણ સાબિત થશે.
-
ઊર્જા અને ક્રાંતિકારી ખનિજો (Energy & Critical Minerals): ચિલીમાં વિપુલ પ્રમાણમાં રહેલા લિથિયમ અને કોપર (તાંબુ) જેવા સંસાધનો ભારતના ઇલેક્ટ્રિક વ્હીકલ (EV) અને રિન્યુએબલ એનર્જી ક્ષેત્ર માટે ખૂબ ઉપયોગી છે.
-
કૃષિ અને ખાદ્ય પ્રોસેસિંગ (Agriculture): કૃષિ ઉત્પાદનોના આયાત-નિકાસ માટે નવા રસ્તા ખુલશે.
-
મશીનરી અને એન્જિનિયરિંગ (Machinery & Engineering): ભારતીય મશીનરી અને ઓટોમોબાઈલ ઉદ્યોગ માટે લેટિન અમેરિકામાં મોટા બજારના દ્વાર ખુલશે.
મુખ્ય આંકડા અને વર્તમાન સ્થિતિ
| સહયોગનું પાસું | વિગત / આંકડા |
| દ્વિપક્ષીય વેપાર મુલ્ય | ~$5.38 બિલિયન ડોલર |
| મુખ્ય કરાર લક્ષ્ય | વર્ષ ૨૦૨૬ના અંત સુધીમાં CEPA વાટાઘાટો પૂર્ણ કરવી |
| અગાઉનો કરાર | Preferential Trade Agreement (PTA – 2006) |
| લાભાર્થી ક્ષેત્રો | ફાર્મા, ટેકનોલોજી, ક્રિટિકલ મિનરલ્સ, એન્જિનિયરિંગ, સપ્લાય ચેઇન |
લાંબા ગાળાની સ્થિતિસ્થાપક સપ્લાય ચેઇન
CEPA કરારથી માત્ર ટેરિફમાં રાહત જ નહીં મળે, પરંતુ ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફર, ક્ષમતા નિર્માણ (Talent/Skill Sharing) અને મજબૂત-સ્થિતિસ્થાપક સપ્લાય ચેઇન (Resilient Supply Chain) વિકસાવવામાં મોટી મદદ મળશે. આ કરારથી લેટિન અમેરિકન ક્ષેત્રમાં ભારતની આર્થિક પહોંચ વધુ મજબૂત બનશે.
પ્રશ્નોત્તરી (Frequently Asked Questions – FAQs)
પ્રશ્ન ૧: CEPA કરારનું પૂરું નામ શું છે અને તેનો મુખ્ય હેતુ શું છે?
ઉત્તર: CEPAનું પૂરું નામ Comprehensive Economic Partnership Agreement (વ્યાપક આર્થિક ભાગીદારી કરાર) છે. તેનો હેતુ બે દેશો વચ્ચે વેપાર, રોકાણ, ટેકનોલોજી અને સેવાઓ જેવા ક્ષેત્રોમાં ટેરિફ ઘટાડીને આર્થિક સહયોગ વધારવાનો છે.
પ્રશ્ન ૨: ભારત–ચિલી CEPA વાટાઘાટો ક્યારે પૂર્ણ કરવાનો લક્ષ્યાંક છે?
ઉત્તર: બંને દેશોના વાણિજ્યિક પ્રતિનિધિઓએ આ કરાર વર્ષ ૨૦૨૬ના અંત સુધીમાં પૂર્ણ કરવાની પ્રતિબદ્ધતા વ્યક્ત કરી છે.
પ્રશ્ન ૩: આ કરારથી ભારતને કયા ક્ષેત્રમાં મોટો ફાયદો થઈ શકે છે?
ઉત્તર: ભારત માટે ચિલીમાંથી લિથિયમ અને કોપર જેવા ક્રિટિકલ મિનરલ્સની સપ્લાય ચેઇન મેળવવી સરળ બનશે. ઉપરાંત ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, ઓટોમોબાઈલ્સ અને એન્જિનિયરિંગ સાધનો માટે ચિલી મોટું બજાર પૂરું પાડશે.
અસ્વીકરણ (Disclaimer)
આ લેખ સત્તાવાર સરકારી અહેવાલો અને વાણિજ્ય મંત્રાલય દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલી વિગતોના આધારે માહિતીના હેતુસર તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે. આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર વાટાઘાટો અને નીતિઓમાં સમયાંતરે ફેરફારો થઈ શકે છે.
