નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ડિફેન્સ એસ્ટેટ મેનેજમેન્ટ ખાતે 7મા ડિફેન્સ એસ્ટેટ ડે લેક્ચરમાં ઉપરાષ્ટ્રપતિના સંબોધનનો મૂળપાઠ

હાલના દિવસોમાં મારા માટે આ વાતાવરણ આનાથી વધુ સુખદ અને આરોગ્યપ્રદ ન હોઈ શકે. ચાણક્ય ઓડિટોરિયમમાં પ્રવેશતા જ મને મહાન, સુપ્રસિદ્ધ વ્યક્તિની યાદ અપાવે છે કે જેઓ જાણતા હતા કે વસ્તુઓને કેવી રીતે સંભાળવી અને સૌથી મહત્ત્વની વાત એ છે કે જ્યારે હું અહીં કેન્દ્રીય સીટ પર બેઠો, ત્યારે મને રાજ્યસભાના અધ્યક્ષ તરીકેના મારી સ્થિતિની યાદ આવી ગઈ.

જ્યારે હું ખુરશી પર બેસું છું ત્યારે મારી જમણી બાજુ સરકાર હોય છે, ડાબી બાજુ વિપક્ષ હોય છે. અહીં મારી જમણી બાજુ ડિફેન્સ એસ્ટેટના મહાનિર્દેશક (DGDE)  શ્રી જી.એસ. રાજેશ્વરન છે અને સદનસીબે મારા ભાઈ અને રચનાત્મક, દિશાસૂચક, પ્રેરક અને હંમેશા મદદરૂપ થનાર એવા ભૂતપૂર્વ સૈનિક કલ્યાણ વિભાગના સચિવ શ્રી નિતેન ચંદ્રા છે.

હું આજે સંસદના ઉપલા ગૃહમાં આ મેસેજ લઈને જઈ રહ્યો છું, જ્યાં અમે બંધારણ પર ચર્ચા શરૂ કરવાના છીએ. આપણે 26 નવેમ્બર 1949ના રોજ ભારતના બંધારણને અપનાવવાની શતાબ્દીના છેલ્લા ક્વાર્ટરમાં પ્રવેશી રહ્યા છીએ.

તેથી, મારા દિવસની શરૂઆત આશા અને આશાવાદ સાથે થાય તે સુનિશ્ચિત કરવા બદલ હું ખરેખર તમારા બધાનો ઋણી છું અને ચોક્કસપણે શા માટે નહીં? હવે આપણે એક એવા રાષ્ટ્રમાં છીએ જે આશા અને સંભાવનાઓથી ભરપૂર છે. એક એવું રાષ્ટ્ર કે જેને ક્યારેય સંભાવનાઓવાળું રાષ્ટ્ર કહી શકાતું નથી, આ એક એવું રાષ્ટ્ર છે જે આગળ વધી રહ્યું છે, આ વિકાસ અજેય છે. શાસનના દરેક પાસાઓમાં વૃદ્ધિ જોવા મળી છે. પછી તે સમુદ્ર હોય, જમીન હોય, આકાશ હોય કે અંતરિક્ષ હોય.

તમને સંબોધન કરવું એ મારા માટે સૌભાગ્યની વાત છે અને આ મારા માટે ભારતીય સંરક્ષણ રાજ્ય સેવાની પરિવર્તનકારી અસરની પ્રશંસા કરવાનો પણ પ્રસંગ છે.

આશરે 18 લાખ એકર સંરક્ષણ જમીનનું તમારી સંરક્ષકતા ભારતના વ્યૂહાત્મક સંરક્ષણ માળખાકીય માળખા અને ટકાઉ વિકાસનો પાયો બનાવે છે.

કલ્પના કરો, 18 લાખ એકર. હું એક ખેડૂતનો દીકરો છું. હું જાણું છું કે, વિશ્વના ઘણા દેશોમાં આ પ્રકારનો વાવેતર વિસ્તાર ન પણ હોય અને તેથી, તેની કાળજી લેવી, મિલકતની સંભાળ રાખવી, તેની ઓળખ અને તેની સુરક્ષા મહત્વપૂર્ણ છે. અધિકારોના આકારમાં ઓળખ, તે અધિકારોને અપડેટ કરવા, માત્ર પોતાના માટે જ નહીં, પણ અન્ય લોકો માટે અને નિયમનકાર માટે પણ. જમીનના રેકોર્ડ અપડેટ કરવામાં તમે અદ્ભુત રીતે નોંધપાત્ર કામ કર્યું છે તેની હું પ્રશંસા કરું છું. અમેઝિંગ!

મોટાભાગે વિવાદો એટલા માટે ઉભા થાય છે કારણ કે વિસ્તાર અથવા માલિકીના સંદર્ભમાં અધિકારોની કોઈ યોગ્ય વ્યાખ્યા નથી. તમે તેને નોંધપાત્ર રીતે દૂર કર્યું છે.

હું તમને અભિનંદન આપું છું. હું તમને એ કારણ માટે પણ અભિનંદન આપું છું કે તમે તકનીકી પ્રગતિ સાથે ગતિ જાળવી રાખી છે અને તે દ્રષ્ટિકોણથી પણ તેને અપડેટ કરી રહ્યાં છો પરંતુ મિત્રો, આ એસ્ટેટ પરંપરાગત સંપત્તિઓથી આગળ વધવી જોઈએ જે તેઓ પહેલા હતા. આને આત્મનિર્ભર પારિસ્થિતિકી તંત્ર તરીકે વિકસિત કરવો પડશે અને સૈન્ય તત્પરતા, સમુદાય કલ્યાણ, પોષણ સુરક્ષા વધારવી પડશે.

તમે ઘણા આગળ છો પરંતુ તમારે એટલી ઝડપથી આગળ વધવાનું છે કે બીજા તમને પકડી શકે. આ વિસ્તારને સુખાકારી કેન્દ્રોમાં રૂપાંતરિત કરવાનો આનાથી મોટો પ્રસંગ કોઈ હોઈ શકે નહીં. મને કોઈ શંકા નથી કે આ કરવામાં આવશે.

2047માં વિકસિત ભારત તરફના આપણા માર્ગમાં, ઉત્પાદક ઉપયોગ સાથે સચોટ જમીન વ્યવસ્થાપન સર્વોપરી છે અને તેથી હું તમને અપીલ કરીશ કે તમારી જમીન બેંકનો શ્રેષ્ઠ ઉપયોગ કરો. એક શ્રેષ્ઠ ઉપયોગ વિચાર ઉત્તેજક હોવો જોઈએ. તે સર્વગ્રાહી હોવું જોઈએ, તે નવીન હોવો જોઈએ.

તમે સમગ્ર રાષ્ટ્રને ઉદાહરણ આપી શકો છો કે હર્બલ ગાર્ડન્સ શું છે, ઔષધીય છોડ શું છે, કારણ કે તમારી વસાહતો આ દેશના દરેક ભાગમાં સ્થિત છે જે માનવતાના છઠ્ઠા ભાગનું ઘર છે- વિશ્વનું સૌથી મોટું, સૌથી જૂનું, જીવંત લોકતંત્ર.

આપણે જે પડકારોનો સામનો કરી રહ્યા છીએ તેમાંથી એક છે જળવાયુ પરિવર્તન. દેશના પ્રધાનમંત્રીએ આગળ આવીને ‘એક પેડ મા કે નામ’નો નારો આપવો પડ્યો હતો, જે જન આંદોલનમાં ફેરવાઈ ગયો છે, પરંતુ તમે જે ડગ માંડશો, ભારતય કૃષિ સંશોધન પરિષદ અને તેના જેવી એજન્સીઓ સાથે સહયોગ કરી નવીન પગલાં ભરશો, જે મને વિશ્વાસ છે કે આપણ વૈશ્વિક બેન્ચમાર્ક સેટ કરીશું.

બીજું પાસું જે હું જાહેર કરવા માંગું છું તે છે, બાઇબલમાં એવું કહેવામાં આવ્યું છે કે, તમારા પાડોશીને સારા કારણોસર પ્રેમ કરો. લોકો અમને પૂછે છે, ગાંધીજીએ કહ્યું- સાચું બોલો કારણ કે મોટા ભાગના લોકો નથી બોલતા. અહિંસક બનો કારણ કે આપણે હિંસક હોઈએ છીએ. તમારા પાડોશીને પ્રેમ કરો કારણ કે આપણી વચ્ચે સામાન્ય વિવાદો છે. હું આપણા દેશના પડોશીઓની વાત કરી રહ્યો છું.

કારણ કે અટલ બિહારી વાજપેયીજીએ યોગ્ય રીતે પ્રતિબિંબિત કર્યું હતું. આપણે આપણા પડોશીઓની પસંદગી નથી કરી, અમારે તેમની સાથે રહેવું પડશે. ભારત રત્ન, આ દેશના પ્રધાનમંત્રી, એક મહાન કવિ, તેઓ તેમના આત્મામાંથી બોલતા હતા. પરંતુ આ કિસ્સામાં, તમારા પડોશીઓ છે. તમારી પાસે એવા લોકો પણ છે જે તમારી સંપત્તિમાંથી પસાર થવાના અધિકારોની માગ કરે છે. મુદ્દાઓ અદાલતોમાં જ સમાપ્ત થશે, અને હવે તમારું પ્રાથમિક ધ્યાન સંરચિત મિકેનિઝમ પર હોવું જોઈએ જે સંવાદ દ્વારા આપણે ઉકેલ લાવી શકીએ.

આ સંદર્ભમાં મેં મારી ડાબી બાજુએ બેઠેલા સજ્જનની પ્રશંસા કરી. તમારી સંપત્તિની જેમ તેમની ટીમ પણ આખા દેશમાં ફેલાયેલી છે. એક મૂલ્યવાન માનવ સંસાધન, ભૂતપૂર્વ સૈનિક, સમાજ માટે કરોડરજ્જુની તાકાત હોય છે.

હું અપીલ કરીશ, જેમ કે મેં 1990માં કર્યું હતું જ્યારે હું 1989માં સંસદમાં ચૂંટાયા પછી કેન્દ્રીય મંત્રી બન્યો હતો, હું ભૂતપૂર્વ સૈનિકોની સંસ્થામાં ગયો હતો અને મેં અપીલ કરી હતી કે આ માનવ સંસાધન જે રક્ષા સેવાઓને શ્રેષ્ઠ વર્ષો આપ્યા પછી જાહેર જીવનમાં આવે છે, તેમની પાસે હજુ પણ ઘણા ઉત્પાદકતા છે. તેથી, રાષ્ટ્રના એકંદર ઉદયમાં, તેઓ દરેક બાબતની નોંધ લેવા માટે જાગ્રત લોકો હોઈ શકે છે, પરંતુ, રાજેશ્વરંજી, તમારા સંદર્ભમાં, તમે જે નવીનતાઓ કરી રહ્યા છો તેના થકી તમે તેમના સુધી પહોંચી શકો છો. તમે તેમનો સંપર્ક કરી શકો છો જેથી પેસેજના કેટલાક મુદ્દાઓ અથવા અન્યથા સૌહાર્દપૂર્ણ રીતે ઉકેલી શકાય.

હું જાણું છું કે કેસ અનિવાર્ય છે કારણ કે આપણા દેશમાં વકીલોનો સમૂહ છે. હું લાંબા સમયથી આ સમુદાય સાથે જોડાયેલો છું પરંતુ એક રોગની જેમ આપણે ઉપચાર કરતાં નિવારણ અને સાવધાનીનું વધુ ધ્યાન રાખવું જોઈએ. વિવાદો માટે પણ, આપણે એ સુનિશ્ચિત કરવું જોઈએ કે તેઓ બહારના હસ્તક્ષેપ વિના પતાવટ કરે છે, અને જો તમે સંરચિત પદ્ધતિ વિકસાવો તો જ આ થઈ શકે છે.

તમે જે કંઈ કરો છો તેની હું પ્રશંસા કરું છું, પરંતુ કેટલાંક મુદ્દાઓ એવા પર છે જેના ગંભીર વ્યાપારી પરિમાણો છે, કારણ કે તમારી કેટલીક સંપત્તિઓ શહેરી કેન્દ્રોમાં સ્થિત છે, અને તેથી, જેઓ રસ્તાની પેલે પાર વિકાસ કરવા માગે છે તેમને તમારી પરવાનગીની જરૂર છે. વિગતોમાં ગયા વિના, પારદર્શિતા અને જવાબદારી પર વધુ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું પડશે અને પારદર્શિતા અને જવાબદારીની સૌથી મોટી ઓળખ એકરૂપતા અને અભિયાન છે.

તેથી હું રાજેશ્વરંજી અને તેમની ટીમને આગ્રહ કરીશ કે જ્યારે પણ વિકાસના એવા મુદ્દા હોય કે જે તમારી મિલકતની બહાર હોય અને તમારી મંજૂરીની જરૂર હોય, ત્યારે તે સંરચિત હોવું જોઈએ, તે અંકગણિત હોવું જોઈએ.

આ પ્રકારના સંગઠન માટે જો ભેદભાવનું કોઈ તત્વ છે, તો કોઈને પણ શંકા ન હોવી જોઈએ. આ ગંભીર છે.

વિકાસ, રાષ્ટ્રવાદ, સુરક્ષા, વ્યાપક સ્તરે લોકોનું કલ્યાણ, હકારાત્મક શાસન યોજનાઓને માત્ર એક જ ચશ્માથી જોવા જોઈએ અને તે છે આપણા બંધારણની પ્રસ્તાવનાના ચશ્મામાંથી. જો તે તેમાં બંધ બેસે છે, તો આપણે તેની પ્રશંસા કરવાની જરૂર છે. આપણે નહીં તો બીજું કોણ દેશનું ગૌરવ લેશે?

પરંતુ જ્યારે કેટલાંક લોકો તેનાથી વિપરીત પંસદ કરે છે, તો આ એવી વિડંબના છે અને હું કરીશ કે અજ્ઞાનતાને કારણે, પરંતુ એક વાત સ્પષ્ટ છે કે, આપણી પ્રગતિની ગતિ વૃદ્ધિશીલ છે. અને જો હું ચંદ્રયાન 3ની સફળતા જોઉં, તો આપણે જોઈ શકીએ છીએ કે તે ઉર્ધ્વાધર પણ હોઈ શકે છે.

તેથી, તે તમારા માટે ઊંડા ચિંતન કરવાનો, વિચાર-વિમર્શ કરવાનો દિવસ છે.

ચાલો સમય પહેલા વિચારીએ. ઘણી વાર લોકો કૃષિ, ઉત્પાદકતા અંગે વાત કરે છે. તેઓ તેનો ભરપૂર લાભ ઉઠાવે છે. તમે ખેડૂત માટે, ઓર્ગેનિક, કુદરતી માટે રોલ મોડેલ બની શકો છો. તમે એવી પરિસ્થિતિમાં પણ આવી શકો છો જે તમે પહેલાથી જ છો – ફળો, શાકભાજી, ડેરી ઉત્પાદનો. અને આ બધી બાબતો તમને ભૂતપૂર્વ સૈનિકોને પણ સામેલ કરવાની તક આપે છે અને તેથી, તે તમારી પરંપરાગત નોકરીની બહાર, આર્થિક પ્રવૃત્તિનું નર્વ સેન્ટર હોવું જોઈએ.

મને કોઈ શંકા નથી કે તમે આ મુદ્દાઓ પર ધ્યાન આપશો.

હું તેના વિશે વધુ કહેવા માંગતો નથી કારણ કે આ એક સેવા છે જેના માટે મારી પાસે માત્ર એક જ શબ્દ છે.

તમે ખૂબ જ સારું કરી રહ્યા છો, તમે ઉત્તમ રીતે કરી રહ્યા છો. એક રાષ્ટ્ર તરીકે, અમને તમારા પર ગર્વ છે અને તમે ઉદાહરણ પુરું પાડશો. તેમ ખેતી ક્ષેત્રે, સંશોધન ક્ષેત્રે, વિજ્ઞાન ક્ષેત્રે પણ ઘણા લોકો માટે એક પ્રેરણાસ્ત્રોત હશો.

મહોદય, તમારા ઔષધીય છોડ ચમત્કાર કરી શકે છે અને તેથી, આ વિભાગ માટે આ એક તક છે. જો આ દિશામાં આગળ વધીએ છીએ તો પરિણામો અભૂતપૂર્વ, ઘાતીય હશે, માનવતાની ભલાઈ માટેના હશે.