Matribhumi Samachar Marathi
देशभरात कांद्याची पुरेशी उपलब्धता राहावी आणि मोसमी भाववाढीवर प्रभावी नियंत्रण मिळवता यावे, यासाठी केंद्र सरकारने एक महत्त्वाकांक्षी योजना आखली आहे. ‘किंमत स्थिरीकरण निधी’ (Price Stabilization Fund – PSF) अंतर्गत नाफेड (NAFED) आणि एनसीसीएफ (NCCF) द्वारे २४ ऑगस्ट २०२६ पासून राखीव (बफर) साठ्यातून कांद्याचे टप्प्याटप्प्याने वितरण सुरू करण्यात आले आहे.
या उपक्रमांतर्गत रेल्वे रॅक (कांदा एक्स्प्रेस) आणि रस्ते वाहतुकीचा समावेश असलेले ‘हायब्रीड वाहतूक मॉडेल’ वापरले जात आहे, ज्यामुळे प्रमुख ग्राहक केंद्रांपर्यंत कांदा अत्यंत वेगाने पोहोचवणे शक्य झाले आहे.
‘कांदा एक्स्प्रेस’चे जाळे आणि वितरण आराखडा
नाशिक येथून कांद्याची जलद वाहतूक करण्यासाठी विशेष ‘कांदा एक्स्प्रेस’ चालवण्यात येत आहेत. आतापर्यंत या गाड्यांच्या दोन महत्त्वाच्या फेऱ्या पूर्ण झाल्या आहेत:
-
पहिली खेप (दिल्ली व उत्तर भारत):२७ ऑगस्ट २०२६ रोजी रात्री उशिरा ४५० मेट्रिक टन कांदा घेऊन पहिली गाडी दिल्लीत दाखल झाली. यातील १४० मेट्रिक टन कांदा वाराणसी, लखनौ, चंदीगड आणि अमृतसर येथे वितरित करण्यात आला, तर उर्वरित ३१० मेट्रिक टन साठा दिल्ली-एनसीआर भागात पुरवण्यात आला.
-
दुसरी खेप (दक्षिण भारत):३१ ऑगस्ट २०२६ रोजी ८४० मेट्रिक टन कांद्याची दुसरी गाडी चेन्नईला पोहोचली.
-
रस्ते वाहतूक:रेल्वे वाहतुकीव्यतिरिक्त, बाजारातील मागणीनुसार सुमारे १,००० मेट्रिक टन कांदा रस्ते मार्गाने विविध प्रादेशिक बाजारपेठांमध्ये पाठवला जात आहे.
₹३५ प्रति किलो दराने सर्वसामान्यांना दिलासा
सर्वसामान्य ग्राहकांना परवडणाऱ्या दरात कांदा उपलब्ध करून देण्यासाठी सरकारने थेट विक्रीचा मार्ग निवडला आहे. एनसीसीएफ, नाफेड, केंद्रीय भांडार दुकाने आणि मोबाईल व्हॅनच्या साहाय्याने ३५ रुपये प्रति किलो दराने कांद्याची किरकोळ विक्री केली जात आहे.
-
एकूण विक्री: आतापर्यंत ६६९ मेट्रिक टन कांद्याची विक्री झाली आहे.
-
घाऊक व ऑनलाइन विक्री: ‘ई-नाम’ (e-NAM) पोर्टलद्वारे २२३ मेट्रिक टन कांदा बाजारातील प्रचलित दराने विकला गेला.
-
किरकोळ विक्री: देशभरात थेट ग्राहकांना ४४६ मेट्रिक टन कांदा वितरित करण्यात आला आहे.
दक्षिण आणि पश्चिम भारतातील जिल्हास्तरीय वितरण तक्ता
दक्षिण भारतातील राज्यांमध्ये कांद्याचे न्याय्य आणि प्रभावी वितरण करण्यासाठी प्रादेशिक विभाग आणि जिल्ह्यांची पुनर्रचना करण्यात आली आहे:
| अनु. क्र. | विभाग (Region) | समाविष्ट जिल्हे (District Combination) |
| १ | North | Chennai PDS 1 + Chennai PDS 2 |
| २ | North | Tiruvallur + Kancheepuram + Chengalpattu + Vellore + Ranipet + Tirupattur |
| ३ | North | Tiruvannamalai + Villupuram + Kallakurichi |
| ४ | West | Coimbatore + Nilgiris |
| ५ | West | Tiruppur + Erode |
| ६ | West | Salem + Namakkal + Dharmapuri + Krishnagiri |
| ७ | East | Cuddalore + Mayiladuthurai |
| ८ | East | Nagapattinam + Tiruvarur |
| ९ | Central | Ariyalur + Perambalur |
| १० | Central | Tiruchy + Karur |
| ११ | Central | Thanjavur + Pudukkottai |
| १२ | South | Madurai + Dindigul |
| १३ | South | Theni + Virudhunagar |
| १४ | South | Sivagangai + Ramanathapuram |
| १५ | South | Tirunelveli + Tenkasi |
| १६ | South | Tuticorin + Kanyakumari |
शेतकरी कल्याण आणि सुरक्षेची खबरदारी
ग्राहकांना स्वस्त कांदा देतानाच कांदा उत्पादक शेतकऱ्यांच्या हिताचे रक्षण करण्यासाठी सरकार कटिबद्ध आहे:
-
थेट बँक खात्यात पैसे: सुमारे ३,४०० शेतकऱ्यांना २१० कोटी रुपये थेट (DBT द्वारे) वर्ग करण्यात आले आहेत, ज्यामुळे शेतकऱ्यांना त्यांच्या मालाचा मोबदला वेळेवर मिळाला आहे.
-
वाहतूक सुरक्षा: रेल्वे डब्यांतून कांद्याची वाहतूक करताना मालाची गळती, चोरी किंवा नुकसान रोखण्यासाठी कडक सुरक्षा व्यवस्था तैनात करण्यात आली आहे.
अधिक माहितीसाठी संबंधित दुवे (Useful Links)
-
सरकारी योजना व बाजारभावाच्या ताज्या बातम्यांसाठी भेट द्या: Matribhumi Samachar Marathi
-
शेती व शेतकरी अर्थकारणाशी संबंधित अपडेट्स वाचा: Matribhumi Samachar Agriculture News
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)
१. कांदा एक्स्प्रेस उपक्रम काय आहे?
उत्तर: केंद्र सरकारने नाशिकसारख्या उत्पादक केंद्रांतून देशातील प्रमुख शहरांमध्ये रेल्वेद्वारे वेगाने आणि मोठ्या प्रमाणात कांदा पोहोचवण्यासाठी ‘कांदा एक्स्प्रेस’ उपक्रम सुरू केला आहे.
२. सर्वसामान्य ग्राहकांना कांदा कोणत्या दराने मिळत आहे?
उत्तर: एनसीसीएफ, नाफेड व सरकारी मोबाईल व्हॅनद्वारे सर्वसामान्यांना ₹३५ प्रति किलो या सवलतीच्या दरात कांदा उपलब्ध करून दिला जात आहे.
३. ‘किंमत स्थिरीकरण निधी’ (PSF) चा मुख्य उद्देश काय?
उत्तर: कृषी मालाचे भाव अचानक वाढल्यास किंवा टंचाई निर्माण झाल्यास बफर साठ्यातून माल बाजारात आणून किमती नियंत्रणात ठेवणे हा PSF चा मुख्य उद्देश आहे.
Disclaimer
टीप: वरील लेख उपलब्ध शासकीय प्रसिद्धीपत्रकावर आधारित माहितीस्तव प्रकाशित करण्यात आला आहे. बाजारातील दर आणि वितरणाच्या वेळा स्थानिक प्रशासकीय निर्णयानुसार बदलू शकतात.
