पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांचे ‘मन की बात’ मधून देशाला आवाहन: आत्मनिर्भर भारत आणि जनसहभागाची नवी ऊर्जा

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी नुकत्याच प्रसारित झालेल्या ‘मन की बात’ (Mann Ki Baat) कार्यक्रमाच्या १३५ व्या भागातून देशवासीयांशी संवाद साधला. या भागात त्यांनी आत्मनिर्भर भारत, राष्ट्रीय सुरक्षा, योग, पर्यावरण संवर्धन, विज्ञानाधिष्ठित विचारसरणी, तंत्रज्ञान, सांस्कृतिक वारसा आणि जनसहभाग (Public Participation) यांसारख्या अनेक महत्त्वपूर्ण विषयांवर सविस्तर भाष्य केले. देशाच्या प्रगतीमध्ये प्रत्येक नागरिकाचे छोटे-छोटे प्रयत्न कसे मोठे योगदान देऊ शकतात, हे त्यांनी विविध उदाहरणांद्वारे पटवून दिले.

आत्मनिर्भर भारताला संरक्षण क्षेत्रात नवी ताकद

पंतप्रधानांनी आपल्या संबोधनात भारताच्या वाढत्या संरक्षण क्षमतेचा आणि ‘आत्मनिर्भर भारत’ अभियानाचा प्रामुख्याने उल्लेख केला. भारतीय नौदलात पूर्णपणे स्वदेशी तंत्रज्ञानावर आधारित INS दूनागिरी, INS संशोधक आणि INS अग्रय या आधुनिक युद्धनौकांचा समावेश करण्यात आला आहे, ही देशासाठी अत्यंत अभिमानास्पद बाब आहे.

तसेच, भारतात तयार झालेल्या C-295 विमानाने आपले पहिले यशस्वी उड्डाण पूर्ण केले आहे. विशेष म्हणजे अशा ४० विमानांचे उत्पादन आता थेट देशातच सुरू आहे. याशिवाय संरक्षण संशोधन आणि विकास संस्थेने (DRDO) विकसित केलेल्या स्वदेशी Long Range Land Attack Cruise Missile ची यशस्वी चाचणी ही भारताच्या संरक्षण क्षेत्रातील तंत्रज्ञानाचा एक मैलाचा दगड ठरली आहे.

आंतरराष्ट्रीय योग दिनाला जागतिक प्रतिसाद आणि योगासनात भारताची कामगिरी

यावर्षी जगभरात २,५०० हून अधिक ठिकाणी आंतरराष्ट्रीय योग दिन अत्यंत उत्साहात साजरा करण्यात आला. भारताच्या योग परंपरेला आता जागतिक स्तरावर प्रचंड मोठे व्यासपीठ मिळाले आहे. अहमदाबाद येथे आयोजित करण्यात आलेल्या विश्व योगासन स्पर्धेत भारतीय खेळाडूंनी अप्रतिम कामगिरी केली. भारताने एकूण ११४ पदके जिंकून पदकतालिकेत अव्वल स्थान पटकावले, ज्यामध्ये १०२ सुवर्णपदकांचा (Gold Medals) समावेश होता.

जनसहभागाची ताकद: आर्थिक आणि राष्ट्रीय हित

पश्चिम आशियातील सद्य परिस्थिती आणि जागतिक घडामोडी लक्षात घेऊन पंतप्रधानांनी नागरिकांना काही महत्त्वपूर्ण आवाहने केली होती. त्यांनी देशवासीयांना सोने खरेदी तात्पुरती टाळण्याचे, परदेश प्रवास पुढे ढकलण्याचे, कारपूलिंगचा (Carpooling) वापर वाढवण्याचे आणि नैसर्गिक शेतीला (Natural Farming) प्रोत्साहन देण्याचे आवाहन केले होते.

देशभरातील नागरिकांनी या आवाहनाला उत्स्फूर्त आणि सकारात्मक प्रतिसाद दिला आहे. अनेक कुटुंबांनी तर आपल्या घरातील विवाह समारंभात नवीन सोने खरेदी न करण्याचा ऐतिहासिक निर्णय घेतला, तर अनेकांनी कारपूलिंगचा वापर सुरू करून देशाची इंधन बचत करण्यात हातभार लावला.

सामाजिक सुरक्षा योजनांचा कोट्यवधी कुटुंबांना लाभ

सर्वसामान्यांच्या आर्थिक सुरक्षेचा उल्लेख करताना पंतप्रधानांनी ‘प्रधानमंत्री सुरक्षा विमा योजना’ (PMSBY) आणि ‘प्रधानमंत्री जीवन ज्योती विमा योजना’ (PMJJBY) या दोन महत्त्वपूर्ण योजनांवर प्रकाश टाकला. अगदी अल्प प्रीमियममध्ये या योजना कोट्यवधी कुटुंबांना कठीण काळात मोठी आर्थिक सुरक्षा कवच देत आहेत. प्रत्येक नागरिकाने आपल्या आजूबाजूच्या गरजू लोकांना आणि कुटुंबाला या योजनांची माहिती देऊन त्यांना सुरक्षित करावे, असे आवाहन त्यांनी केले.

अंधश्रद्धेविरोधात वैज्ञानिक दृष्टिकोन: हरगिला पक्षी संवर्धन

समाजातील अंधश्रद्धा दूर करण्यासाठी विज्ञानाची आणि संवादाची किती गरज आहे, हे सांगताना पंतप्रधानांनी आसाममधील एक प्रेरणादायी उदाहरण दिले. आसाममधील दुर्मिळ ‘हरगिला’ पक्ष्याबाबत समाजात अनेक गैरसमज आणि अंधश्रद्धा होत्या. जीवशास्त्रज्ञ पूर्णिमा देवी बर्मन आणि त्यांच्यासोबतच्या स्थानिक महिलांनी एकत्र येऊन हे गैरसमज दूर केले आणि पक्षी संवर्धनाचे मोठे कार्य केले. योग्य माहिती आणि वैज्ञानिक दृष्टिकोनातून समाजातील जुने विचार बदलता येतात, हा संदेश यातून मिळतो.

क्रीडा, संस्कृती आणि आधुनिक तंत्रज्ञानाचा अनोखा संगम

• नागालँडमधील क्रीडा उपक्रम: नागालँडमध्ये सुरू असलेल्या Nagaland Baby League आणि Nagaland Women Futsal League या उपक्रमांचे पंतप्रधानांनी विशेष कौतुक केले. यामुळे लहान मुलांना आणि मुलींना क्रीडा क्षेत्रात पुढे जाण्याची मोठी संधी मिळत आहे.

• परंपरा आणि AI चा संगम: नालंदा विद्यापीठाने आपली प्राचीन शास्त्रार्थ परंपरा आधुनिक स्वरूपात पुन्हा जिवंत केली आहे. तसेच दिल्लीतील Central Sanskrit University मध्ये Artificial Intelligence (AI) आणि Data Science या आधुनिक विषयांमध्ये B.Tech अभ्यासक्रम सुरू होत आहे, जो भारतीय ज्ञानपरंपरा आणि आधुनिक तंत्रज्ञानाचा उत्कृष्ट संगम आहे.

• भारतीय संस्कृतीचा जागतिक डंका: डोमिनिकन रिपब्लिकमधील ‘ब्रह्मकमल डोमिनिकाना’ या समूहाने वैदिक मंत्रांचे उत्तम अध्ययन आणि शुद्ध उच्चारण शिकण्याचा प्रयत्न केला, ज्याचा गौरव पंतप्रधानांनी केला.

पर्यावरण आणि जलसंवर्धन: इको-ब्रिक्स आणि कॅच द रेन

पर्यावरण रक्षणासाठी स्थानिक पातळीवर होणाऱ्या प्रयत्नांना पंतप्रधानांनी नेहमीच दाद दिली आहे. मध्य प्रदेशातील राजगड जिल्ह्यातील ब्यावरा येथील महिलांनी प्लास्टिक कचऱ्याचा पुनर्वापर (Recycle) करून ‘Eco-Bricks’ तयार करण्याचा अप्रतिम उपक्रम राबवला आहे.

तसेच, आगामी गणेशोत्सवासाठी त्यांनी नागरिकांना Plaster of Paris (PoP) च्या मूर्तींऐवजी स्थानिक कारागिरांनी तयार केलेल्या मातीच्या इको-फ्रेंडली गणेशमूर्ती खरेदी करण्याचे आवाहन केले, ज्यामुळे ‘Vocal for Local’ अभियानाला बळ मिळेल. कार्यक्रमाच्या शेवटी त्यांनी ‘Catch the Rain’ अभियानांतर्गत पावसाच्या प्रत्येक थेंबाचे संवर्धन करण्याचे आवाहन केले.

FAQ – सतत विचारले जाणारे प्रश्न

१. ‘मन की बात’ च्या १३५ व्या भागात पंतप्रधानांनी कोणत्या स्वदेशी युद्धनौकांचा उल्लेख केला?

पंतप्रधानांनी भारतीय नौदलात सामील झालेल्या INS दूनागिरी, INS संशोधक आणि INS अग्रय या पूर्णपणे स्वदेशी तंत्रज्ञानावर आधारित युद्धनौकांचा उल्लेख केला.

२. विश्व योगासन स्पर्धेत भारताने किती पदके जिंकली?

अहमदाबाद येथे झालेल्या विश्व योगासन स्पर्धेत भारताने ११४ पदके जिंकत अव्वल स्थान मिळवले, ज्यामध्ये १०२ सुवर्णपदके होती.

३. मेघालयच्या कोणत्या वारशाचा युनेस्को (UNESCO) यादीत समावेश करण्यासाठी अर्ज केला आहे?

मेघालयमधील नैसर्गिक आणि अद्वितीय ‘जिवंत रूट ब्रिज’ (Living Root Bridges) चा युनेस्को वर्ल्ड हेरिटेज यादीत समावेश करण्यासाठी भारताने अर्ज केला आहे.

संबंधित लिंक्स (Relevant Links)

देशातील आणि राज्यातील अशाच ताज्या घडामोडी, चालू घडामोडी आणि अधिकृत उपक्रमांच्या सविस्तर बातम्यांसाठी तुम्ही खालील अधिकृत संकेतस्थळाला भेट देऊ शकता:

• मातृभूमी समाचार – मराठी बातम्या (टीप: राष्ट्रीय व प्रादेशिक बातम्यांच्या अपडेट्ससाठी मुख्य पोर्टल तपासावे)

Disclaimer (जबाबदारी नाकारणी)

हा लेख पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या ‘मन की बात’ या सार्वजनिक कार्यक्रमात प्रसारित झालेल्या माहितीवर आणि भाषणावर आधारित असून, केवळ माहिती आणि जनजागृतीच्या उद्देशाने प्रकाशित करण्यात आला आहे. योजनांचे नियम आणि अधिकृत अटी वेळोवेळी बदलू शकतात, त्यामुळे वाचकांनी संबंधित सरकारी विभागाच्या अधिकृत संकेतस्थळावरून माहितीची खात्री करून घ्यावी.